Γιατί ο Μίλοραντ Ντόντικ βρίσκεται στο επίκεντρο Εκλογές διεξάγονται σήμερα στη Βοσνία, έπειτα από χρόνια πολιτικών αναταραχών και μεγάλου διχασμού μεταξύ των διαφορετικών εθνοτικών ομάδων που αποτελούν τη χώρα,
Περίπου 3,4 εκατομμύρια ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν την κεντρική τριμελή προεδρία της χώρας – κάθε μέλος της οποίας εκπροσωπεί μία από τις τρεις μεγάλες εθνοτικές ομάδες– και το εθνικό κοινοβούλιο, παράλληλα με τις εκλογές για τα νομοθετικά σώματα των δύο ομοσπονδιακών οντοτήτων της Βοσνίας: της Ομοσπονδίας της Βοσνίας- Ερζεγοβίνης και της Σερβικής Δημοκρατίας .
Τα φαβορί προτείνουν εντελώς διαφορετικά οράματα για τη χώρα: οι Βόσνιοι τάσσονται υπέρ ενός ισχυρού κεντρικού κράτους, οι Σέρβοι επιμένουν στην αυτονομία τους και οι Κροάτες ζητούν μεγαλύτερη πολιτική εκπροσώπηση.
Ο Ντόντικ στο επίκεντρο
Σε αυτή την διασπασμένη χώρα —μία από τις φτωχότερες της Ευρώπης— οι εκλογές αυτές αποτελούν τεστ για τον ηγέτη των Σέρβων της Βοσνίας Μίλοραντ Ντόντικ.
Ο Ντόντικ, που βρισκόταν στην εξουσία από το 2006, απομακρύνθηκε το 2025 από το αξίωμα του Προέδρου της Σέρβικης Δημοκρατίας (Republika Srpska – RS) —της σερβικής οντότητας της Βοσνίας— επειδή δεν σεβάστηκε την εξουσία του διεθνούς Ύπατου Εκπροσώπου, ο οποίος είναι επιφορτισμένος με την εφαρμογή της ειρηνευτικής συμφωνίας του Ντέιτον.
Αν και δικαστική απόφαση του απαγορεύει να ασκήσει καθήκοντα προέδρου της Σερβικής Δημοκρατίας για έξι χρόνια, ο 67χρονος Ντόντικ —τον οποίο ο στενός του κύκλος εξακολουθεί να αποκαλεί απλώς «πρόεδρο»— συνεχίζει να καθορίζει τις εξελίξεις στη συγκεκριμένη οντότητα, χάρη στην ισχύ του κόμματός του (Συμμαχία Ανεξάρτητων Σοσιαλδημοκρατών – SNSD), της προεκλογικής εκστρατείας του οποίου ηγήθηκε ο ίδιος.
Γνωστός για την αυτονομιστική του πολιτική, δεν παρέκκλινε από τη συνήθη ρητορική του. «Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι νεκρή· είναι μια χώρα ανέφικτη — δεν βγάζει κανένα νόημα», δήλωσε το βράδυ της Παρασκευής στην τελική προεκλογική συγκέντρωση του κόμματός του.
Ο υποψήφιος του κόμματος για την προεδρία της Σέρβικης Δημοκρατίας Σάβο Μίνιτς είναι αντιμέτωπος με το Μπράνκο Μλανούσα από το Σερβικό Δημοκρατικό Κόμμα (SDS) — ένα επίσης εθνικιστικό κόμμα, το οποίο ωστόσο φαίνεται να επιδιώκει την αποκλιμάκωση την ώρα που η πορεία προσέγγισης της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση μοιάζει να έχει περιέλθει σε τέλμα λόγω της διαρκούς πολιτικής κρίσης και της έλλειψης μεταρρυθμίσεων.
Αυτοματοποιημένη καταμέτρηση
Η Βοσνία χωρίζεται σε δύο αυτόνομες οντότητες, καθεμία με τη δική της κυβέρνηση: τη Σερβική Δημοκρατία (RS) και την Ομοσπονδία Βοσνίας- Ερζεγοβίνης, η οποία διαιρείται σε δέκα καντόνια καθένα από τα οποία διαθέτει τη δική του κυβέρνηση. Τη συνολική εποπτεία ασκούν η κεντρική κυβέρνηση και η τριμελής προεδρία.
Οι κάλπες άνοιξαν στις 08:00 ώρα Ελλάδας και θα κλείσουν στις 20:00. Οι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν περισσότερους από 500 βουλευτές και άλλους αξιωματούχους, περιλαμβανομένων των μελών της προεδρίας.
Σε μια χώρα όπου οι καταγγελίες για νοθεία αποτελούν συχνό φαινόμενο, για πρώτη φορά τα ψηφοδέλτια θα σαρώνονται ηλεκτρονικά στα εκλογικά τμήματα και η καταμέτρηση θα είναι αυτοματοποιημένη.
Οι βοσνιακές παρατάξεις παρουσιάζονται ως υπερασπιστές του κεντρικού κράτους και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας. Προβάλλοντας νομικές «νίκες» έναντι των «αυτονομιστών», το απερχόμενο βοσνιακό μέλος της προεδρίας, ο Ντένις Μπετσίροβιτς, στέλεχος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SDP) που διεκδικεί εκ νέου το ίδιο αξίωμα, απηύθυνε έκκληση για «ενότητα υπέρ του κράτους της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης».
Ο αντίπαλός του για την προεδρία, ο Μπακίρ Ιζετμπέγκοβιτς ηγέτης του εθνικιστικού Κόμματος Δημοκρατικής Δράσης (SDA), υποστηρίζει ότι η «ελεύθερη πτώση» της χώρας μπορεί να ανακοπεί μόνο από το κόμμα του και υπόσχεται να «αποκαταστήσει τη δύναμη των Βοσνίων».
Αντίπαλα συμφέροντα
Η Βοσνία εξασφάλισε το καθεστώς της χώρας υποψήφιας για ένταξη στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2022 και έλαβε το πράσινο φως για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων το 2024. Όμως οι συνομιλίες δεν έχουν ξεκινήσει καθώς η χώρα δεν έχει τηρήσει βασικές της δεσμεύσεις, όπως η ενίσχυση της δικαστικής εποπτείας και η ψήφιση νομοθεσίας κατά της διαφθοράς.
Οι μεγάλες δυνάμεις επιδιώκουν εδώ και καιρό να ασκήσουν επιρροή στη Βοσνία. Η ΕΕ επιδιώκει να επεκταθεί στα Βαλκάνια, συμπεριλαμβανομένης της Βοσνίας, αλλά η Ρωσία επιβραδύνει αυτή τη διαδικασία, διατηρώντας τη στήριξή της προς τη Σερβική Δημοκρατία.
Και οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αυξήσουν την επιρροή τους στη χώρα και πιέζουν για ένα σχέδιο κατασκευής αγωγού αξίας 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων για την εισαγωγή αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, το οποίο θα υλοποιηθεί από εταιρεία με διασυνδέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ.
Η ΕΕ προειδοποίησε ότι η διαδικασία επιλογής της εταιρείας στερούνταν της απαιτούμενης διαφάνειας.
Η Ουάσιγκτον έχει επίσης έρθει σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες σχετικά με τον ρόλο του Ύπατου Εκπροσώπου, ο οποίος, βάσει των διατάξεων της Συμφωνίας του Ντέιτον, μεριμνά για την εφαρμογή των νόμων. Ο Κρίστιαν Σμιτ, πρώην υπουργός της γερμανικής κυβέρνησης, παραιτήθηκε τον Μάιο υπό την πίεση των ΗΠΑ.
