Σημαντικό βήμα για τη δημιουργία του Διαχρονικού Μουσείου Ξάνθης αποτελεί η θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων.
Η Καπναποθήκη «Μπασιούδη», ένα νεοκλασικό βιομηχανικό κτίριο του 19ου αιώνα, χαρακτηρίστηκε ιστορικό μνημείο το 1992, καθώς αποτελεί σημαντική μαρτυρία της βιομηχανικής, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της Ξάνθης. Η αποκατάσταση και η δημιουργία μουσειου στοχεύει στην προστασία της βιομηχανικής κληρονομιάς και της πολιτιστικής ταυτότητας της πόλης. Το ίδιο το κτίριο θα αποτελεί βασικό έκθεμα, αναδεικνύοντας την πολυεπίπεδη ιστορία της Ξάνθης με σεβασμό στην αυθεντικότητά του. Η μελέτη αποκατάστασης προβλέπει τη διατήρηση του κελύφους και των εσωτερικών ξύλινων στοιχείων. Θα κατασκευαστεί νέος, ανεξάρτητος χαλύβδινος φέρων οργανισμός για να αναλάβει τα αυξημένα φορτία της μουσειακής χρήσης, προστατεύοντας την ιστορική κατασκευή. Το εκθεσιακό αφήγημα θα καλύπτει την ιστορία της Ξάνθης από την προϊστορία έως σήμερα σε τρεις στάθμες. Ο αυθεντικός ξύλινος σκελετός του κτιρίου θα παραμείνει ορατός, αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος της μουσειακής εμπειρίας. Πρόκειται για θετική γνωμοδότηση επί των μελετών -αρχιτεκτονικής, στατικής και ηλεκτρομηχανολογικής- σε συνάρτηση με τη μουσειογραφική προμελέτη, για την αποκατάσταση της Καπναποθήκης «Μπασιούδη», στη συμβολή των οδών Αβδήρων 50 και Έλλης, στην Ξάνθη, προκειμένου να στεγάσει το Διαχρονικό Μουσείο Ξάνθης.
Το κτίριο, ιδιοκτησίας της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, παραχωρήθηκε, το 2025, στο υπουργείο Πολιτισμού, προκειμένου να αποκατασταθεί για μουσειακή χρήση.
Η ιδιοκτησία του καπνέμπορου Ευάγγελου Μπασιούδη από τα τέλη του 19ου αι. Η Καπναποθήκη, ιδιοκτησία του καπνέμπορου Ευάγγελου Μπασιούδη, χρονολογείται στα τέλη του 19ου αι. Ανήκει στον πρώιμο ορθογωνικό τύπο καπναποθήκης, με τετράγωνη κάτοψη 616 τ.μ., και ανάπτυξη σε υπόγειο, υπερυψωμένο ισόγειο, όροφο και δύο ενδιάμεσα επίπεδα. Μορφολογικά εντάσσεται στη νεοκλασική βιομηχανική αρχιτεκτονική, με αυστηρή συμμετρία, γεωμετρική καθαρότητα, επαναλαμβανόμενα ανοίγματα και λιτή διακόσμηση. Πρόκειται για αντιπροσωπευτικό δείγμα της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής της Ξάνθης.
Η εσωτερική οργάνωση περιλαμβάνει μεγάλους, ενιαίους χώρους εργασίας και αποθήκευσης. Χαρακτηρίζεται από περιμετρική λιθοδομή και οπτοπλινθοδομή, καθώς και από ιδιαίτερα αξιόλογο εσωτερικό ξύλινο κάνναβο υποστυλωμάτων και δοκών, που αποτελεί βασικό στοιχείο της ιστορικής φυσιογνωμίας του κτιρίου.
Κατά την παρακμή της καπνοπαραγωγής, περί το 1950, τα περισσότερα βιομηχανικά κτίρια της πόλης εγκαταλείφθηκαν. Το 1991, το σύνολο των συνιδιοκτητών μεταβίβασε το ακίνητο στο Νομαρχιακό Ταμείο Ξάνθης. Το 1992 χαρακτηρίστηκε από το υπουργείο Πολιτισμού έργο τέχνης και ιστορικό διατηρητέο μνημείο, καθώς αποτελεί σημαντική μαρτυρία της βιομηχανικής ιστορίας και της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της πόλης.
Δείτε φωτογραφίες
Το συγκεκριμένο κτίριο αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ιστορικού συγκροτήματος, καθώς σε άμεση γειτνίαση βρίσκεται, επίσης, η χαρακτηρισμένη ως διατηρητέο μνημείο Καπναποθήκη «Καραδημόγλου». Τα δύο κτίρια λειτουργούσαν στο παρελθόν ως ενιαίο συγκρότημα καπνεμπορικής δραστηριότητας.
Μενδώνη για την αποκατάσταση της Καπναποθήκης «Μπασιούδη» Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η αποκατάσταση της Καπναποθήκης “Μπασιούδη”, προκειμένου να φιλοξενήσει το Διαχρονικό Μουσείο Ξάνθης αποτελεί μια σημαντική επέμβαση για την προστασία και την ανάδειξη της βιομηχανικής κληρονομιάς της πόλης, καθώς και για την ενίσχυση της πολιτιστικής της ταυτότητας.
Η Ξάνθη διαθέτει ιδιαίτερα πλούσια πολιτιστική κληρονομιά -από την προϊστορία έως τα νεότερα χρόνια- και μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πολυστρωματική ιστορία, την οποία το Διαχρονικό Μουσείο καλείται να προστατεύσει και να αναδείξει. Βασική αρχή της αρχιτεκτονικής προσέγγισης είναι η διατήρηση της αυθεντικότητας του κτιρίου-μνημείου, με σεβασμό στα αρχιτεκτονικά, μορφολογικά, δομικά και υλικά χαρακτηριστικά του. Η ίδια η πάλαι ποτέ λειτουργική- Καπναποθήκη δεν αποτελεί απλώς το κέλυφος που θα στεγάσει τις συλλογές. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα του μουσείου, καθώς προβλέπεται η ένταξη της νέας μουσειακής χρήσης με τρόπο αισθητικά και λειτουργικά άρτιο, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να βιώνει τον εκθεσιακό χώρο με τρόπο που να παραπέμπει στην αρχική λειτουργία του κτιρίου.
Η μελέτη δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση των μορφολογικών χαρακτηριστικών, των υλικών και της ιστορικής οργάνωσης του κτιρίου, ενώ ενσωματώνει όλες τις σύγχρονες απαιτήσεις ασφάλειας, προσβασιμότητας και λειτουργίας ενός σύγχρονου μουσείου. Με τη δημιουργία του Διαχρονικού Μουσείου Ξάνθης, ένα σημαντικό μνημείο της βιομηχανικής ιστορίας της πόλης αποκαθίσταται και ζωντανεύει μέσα από τη νέα του χρήση. Βασική παράμετρος των πολιτικών μας είναι η αξιοποίηση με νέες χρήσεις του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος -όπου είναι δυνατόν- και όχι η κατασκευή νέων κτιρίων. Ταυτόχρονα, η αξιοποίηση των όμορων βιομηχανικών κτιρίων για τις λειτουργικές ανάγκες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ξάνθης δημιουργεί ένα νέο πολιτιστικό πυρήνα στην πόλη, μια “γειτονιά μουσείων”. Πρόκειται για ένα έργο που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον της πόλης, προστατεύοντας την ιστορική μνήμη και προσφέροντας στους κατοίκους και στους επισκέπτες της έναν σύγχρονο χώρο ιστορίας και πολιτισμού».
Πώς θα γίνει η καπναποθήκη Κεντρική αρχιτεκτονική ιδέα για το Διαχρονικό Μουσείο είναι η διατήρηση του κελύφους και των ξύλινων στοιχείων στο εσωτερικό του κτιρίου (υποστηλώματα, δάπεδα, κλίμακα, υπάρχουσα διαφοροποίηση επιπέδων, αρχικές είσοδοι).
Η μελέτη προβλέπει την εκτεταμένη αποκατάσταση του κελύφους, την ενίσχυση των λιθοδομών, την αντιμετώπιση της υγρασίας, τη συντήρηση και επισκευή του ξύλινου φορέα, την ανακατασκευή της στέγης και την αποκατάσταση των όψεων και των κουφωμάτων. Για την ενίσχυση της στατικής επάρκειας προβλέπεται η κατασκευή ανεξάρτητου χαλύβδινου φέροντος οργανισμού, με κεντρικά και περιμετρικά μεταλλικά υποστυλώματα, ο οποίος αναλαμβάνει τα αυξημένα φορτία της μουσειακής χρήσης, χωρίς να επιβαρύνει την ιστορική ξύλινη κατασκευή.
Η ηλεκτρομηχανολογική προμελέτη προβλέπει ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις ύδρευσης, αποχέτευσης, πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης, ασφάλειας και παρακολούθησης, καθώς και ειδικά συστήματα κλιματισμού και ελέγχου των περιβαλλοντικών συνθηκών για την προστασία των εκθεμάτων.
Το Διαχρονικό Μουσείο θα αναπτυχθεί αποκλειστικά στους χώρους της Καπναποθήκης «Μπασιούδη», ενώ οι διοικητικοί και αποθηκευτικοί χώροι θα καλυφθούν από τα δύο γειτονικά κτιρια, ιδιοκτησίας του υπουργείου Πολιτισμού. Ως προς την προσβασιμότητα διατηρούνται η κύρια τριμερής είσοδος με νέο πλατύσκαλο και κλίμακες και η δευτερεύουσα είσοδος με επικλινή ράμπα για τα ΑμεΑ, ενώ προτείνεται η πεζοδρόμηση των οδών Βασιλειάδη και Αβδήρων για την ασφαλή διαχείριση των επισκεπτών.
Δείτε φωτογραφίες
Η μουσειογραφική προμελέτη οργανώνει ένα ενιαίο εκθεσιακό αφήγημα, που καλύπτει την ιστορική διαδρομή της Ξάνθης από την προϊστορία έως τους νεότερους χρόνους. Κεντρικό στοιχείο της μουσειογραφικής πρότασης αποτελεί η ίδια η Καπναποθήκη. Ο αυθεντικός ξύλινος φέρων οργανισμός διατηρείται ορατός, οπότε το ίδιο το μνημείο καθίσταται αναπόσπαστο τμήμα της εκθεσιακής εμπειρίας.
Το κτιριολογικό πρόγραμμα προβλέπει εκθεσιακούς χώρους συνολικής επιφάνειας περίπου 1.070 τ.μ. σε τρεις στάθμες, χώρο υποδοχής και πωλητήριο, αναψυκτήριο, βοηθητικού χώρους, ηλεκτρομηχανολογικές και πυροσβεστικές εγκαταστάσεις και χώρους υγιεινής στο υπόγειο. Το εκθεσιακό αφήγημα αναπτύσσεται και στις τρεις στάθμες του κτιρίου, με σύγχρονες εκθεσιακές διατάξεις, ειδικό φωτισμό, ψηφιακές και διαδραστικές εφαρμογές.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο
