Η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν μετατραπεί σε εφιάλτη για τις αεροπορικές, εκτοξεύοντας το κόστος καυσίμων και απειλώντας τα περιθώρια κέρδους τους.
Οι τέσσερις μεγαλύτερες αμερικανικές αεροπορικές – American, United, Delta και Southwest – κινδυνεύουν να πληρώσουν έως και 11 δισ. δολάρια επιπλέον για καύσιμα μέσα στο 2026, καθώς βρέθηκαν «γυμνές» απέναντι στην εκτίναξη των τιμών. Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκές και ασιατικές αεροπορικές ενεργοποιούν ασπίδες αντιστάθμισης κινδύνου, προσπαθώντας να απορροφήσουν το ενεργειακό σοκ που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν.
Το ακριβό καύσιμο πιέζει τις αεροπορικές
Το αεροπορικό καύσιμο στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί σχεδόν 60% από τότε που έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ, αγγίζοντας τα 3,95 δολάρια το γαλόνι πριν υποχωρήσει γύρω στα 3,40, επίπεδα όμως πολύ υψηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
Η αμερικανική κυβέρνηση αναθεώρησε την πρόβλεψή της για τη μέση τιμή του καυσίμου φέτος στα 2,67 δολάρια το γαλόνι – άλμα 37% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, που μεταφράζεται σε πρόσθετη δαπάνη 11,6 δισ. δολαρίων για τις τέσσερις μεγάλες αμερικανικές αεροπορικές. Κάθε εβδομάδα που οι τιμές παραμένουν στα τρέχοντα επίπεδα προσθέτει περίπου 280 εκατ. δολάρια στον λογαριασμό καυσίμων των αμερικανικών carriers, σε μια συγκυρία όπου τα καύσιμα αντιστοιχούν περίπου στο ένα τέταρτο των συνολικών λειτουργικών δαπανών.
Η επιλογή πολλών αμερικανικών αεροπορικών να εγκαταλείψουν εδώ και μια δεκαετία την αντιστάθμιση κινδύνου (hedging) στο καύσιμο αποδεικνύεται τώρα εξαιρετικά επώδυνη. American, United και Delta είχαν κρίνει ότι το κόστος των παραγώγων συμβολαίων ήταν μεγαλύτερο από τα οφέλη, ενώ η Southwest, η αεροπορική που κάποτε θεωρούνταν «πρωτοπόρος» στο hedging, σταμάτησε να αντισταθμίζει μόλις πέρυσι, αφού πλήρωσε 157 εκατ. δολάρια σε ασφάλιστρα το 2024 χωρίς να δει ουσιαστικό όφελος. Σήμερα, χωρίς δίχτυ ασφαλείας, βρίσκονται εκτεθειμένες σε ένα παρατεταμένο ράλι των τιμών, την ώρα που αναλυτές προειδοποιούν ότι «κανείς δεν ξέρει πού και πότε θα κορυφωθούν οι τιμές καυσίμων».
Αεροπορικές, Ιράν και η «βόμβα» στις τιμές εισιτηρίων
Η εκτίναξη των τιμών δεν μένει στα λογιστικά βιβλία των εταιρειών αλλά ήδη περνά στα εισιτήρια, με τις αεροπορικές να σπεύδουν να μετακυλίσουν μέρος του κόστους στον επιβάτη. Ο επικεφαλής της United προειδοποίησε ότι η άνοδος του καυσίμου θα έχει «ουσιαστική» επίδραση στα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου και ότι οι αυξήσεις στις τιμές των εισιτηρίων «πιθανότατα θα φανούν πολύ γρήγορα», αναδεικνύοντας πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία ανάμεσα σε ζήτηση και κερδοφορία. Η American υπολογίζει ότι κάθε μία σεντ ανά γαλόνι αύξησης του καυσίμου προσθέτει περίπου 50 εκατ. δολάρια στον ετήσιο λογαριασμό της, στην τρέχουσα συγκυρία αυτό μεταφράζεται σε πάνω από 1 δισ. δολάρια επιπλέον ανά τρίμηνο.
Οι αναλυτές προειδοποιούν πως χαμηλού κόστους αεροπορικές, όπως οι Frontier και Spirit στις ΗΠΑ, με πιο ευαίσθητο στην τιμή επιβατικό κοινό, κινδυνεύουν περισσότερο από τις μεγάλες εταιρείες με ισχυρότερη παρουσία σε premium και διεθνείς γραμμές. Οι μετοχές των αεροπορικών διεθνώς δέχονται ισχυρές πιέσεις, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ένα παρατεταμένο σοκ στις τιμές καυσίμων, που ήδη σε ορισμένες αγορές έχει διπλασιάσει το κόστος jet fuel σε σχέση με την αρχή της σύγκρουσης. Παράλληλα, ο πόλεμος με το Ιράν έχει οδηγήσει σε κλείσιμο ή περιορισμό εναέριου χώρου στη Μέση Ανατολή, επιβάλλοντας παρακάμψεις σε βασικούς άξονες Ασία–Ευρώπη και αυξάνοντας περαιτέρω τη διάρκεια και το κόστος των πτήσεων.
Οι αεροπορικές στην Ευρώπη «διαβάζουν» Ιράν διαφορετικά
Σε αντίθεση με τις περισσότερες αμερικανικές, πολλές ευρωπαϊκές αεροπορικές είχαν επιλέξει να διατηρήσουν σημαντικό βαθμό αντιστάθμισης κινδύνου στο καύσιμο, κάτι που σήμερα λειτουργεί ως μερικό ανάχωμα. Η Wizz Air και η Ryanair έχουν αντισταθμίσει πάνω από το 80% των αναγκών τους σε jet fuel για το τρέχον τρίμηνο, ενώ Lufthansa, British Airways και Air France εμφανίζονται επίσης «βαριά» hedged, κλειδώνοντας τιμές σε χαμηλότερα επίπεδα από τα σημερινά. Ωστόσο, δεν βρίσκονται όλες οι ευρωπαϊκές στην ίδια θέση: η airBaltic έχει θωρακίσει μόλις το 6% της κατανάλωσης για τους επόμενους μήνες, ενώ η Turkish Airlines έχει καλύψει περίπου το 36% για το 2026, αφήνοντας μεγάλο μέρος της έκθεσης ανοιχτό σε μελλοντικές αυξήσεις, σύμφωνα με τους Financial Times.
Παρά τις αντισταθμίσεις, το σοκ του Ιράν περνά και στην παλιά ήπειρο, με εταιρείες όπως η SAS να ανακοινώνουν προσωρινές αυξήσεις ναύλων για να αντιμετωπίσουν την «άνευ προηγουμένου» άνοδο του κόστους καυσίμων. Αεροπορικές σε Ασία και Ωκεανία, όπως η Qantas και η Air New Zealand, αναθεωρούν επίσης προς τα πάνω τις τιμές, προειδοποιώντας ότι ο πλήρης αντίκτυπος στον επιβάτη θα γίνει αισθητός σε βάθος τριμήνων, καθώς τα νέα, ακριβότερα συμβόλαια καυσίμων «περνούν» στα τιμολόγια. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η διάρκεια του πολέμου με το Ιράν: όσο περισσότερο παραμένει κλειστό ή ασταθές το πέρασμα του Ορμούζ – απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου – τόσο οι αεροπορικές, είτε έχουν hedged είτε όχι, θα βλέπουν το κόστος να «ροκανίζει» τα κέρδη τους.
